Locatie: Amsterdam West, STOC

Om te komen tot een goede vraagstelling voor de Apps voor Ouders wedstrijd gaan we met verschillende groepen ouders in gesprek. Afgelopen zondag 4 maart vond de eerste oudersessie plaats in Amsterdam West. De Stichting Turks Onderwijs Centrum (STOC) heeft daar een kleine groep Turkse, Marokkaanse en Somalische ouders bij elkaar gebracht. Hieronder worden de belangrijkste conclusies op een rij gezet.

Stappen bij schoolkeuze

Wanneer ouders een schoolkeuze moeten maken kijken ze eerst welke scholen er dicht bij huis zijn. Vervolgens bezoeken ze de open dagen en lezen ze informatie die ze bij de scholen ophalen. De informatie die wordt aangeboden door de scholen is vanzelfsprekend positief. Vaak blijkt pas als het kind op school zit wat een school echt te bieden heeft.

Welke informatie is er?

Ouders krijgen hun informatie nu van de scholen zelf en van de gemeente. De informatie van de gemeente bereikt niet alle ouders. Daarbij wordt informatie zoals de kwaliteitswijzer als moeilijk ervaren, niet zozeer door een taalbarrière maar door de terminologie. Eigenlijk is het enige dat ouders van een school weten of die school zwart, wit of gemengd is en of de school basis, zwak of zeer zwak is. Er is behoefte aan meer objectieve informatie over scholen.

Sterke en zwakke punten van scholen

De informatie moet ook specifieker zijn. Zo verlangen ouders naar informatie over verschillende sterke en zwakke punten van de school en de ontwikkeling van deze punten over de tijd. Waar is een school goed in? Aan welke onderdelen wordt gewerkt en welke wensen zijn er voor de toekomst?

Zorg in en om de school

Vooral de mate van zorg en de soorten zorg die een school biedt zijn belangrijk voor ouders. Gegevens daarover kunnen zij moeilijk vinden. Het zou mooi zijn als je kunt zien welke verschillende instanties er zijn, welke scholen met deze instanties samenwerken en hoe die samenwerking er concreet uitziet. Het gaat dan om zorginstanties, maar bijvoorbeeld ook om huiswerkbegeleiding.

Uitleg over regelingen en systemen

Meer uitleg over regelingen als passend onderwijs en de verschillende onderdelen van het schoolsysteem zou nuttig zijn. Korte filmpjes zouden een oplossing zijn. Deze zijn toegankelijk voor zowel kinderen als ouders en kunnen via internet makkelijk verspreid worden. Daarnaast bieden zij een uitkomst bij analfabetisme.

Taal

Taal wordt door de meeste ouders niet als een probleem ervaren. Zij zijn het overgrote deel van hun leven in Nederland en lezen het goed. Voor een kleine groep is een Turkse of Arabische vertaling handig. Een andere groep is analfabetisch en moet dus anders bereikt worden.

Internet en andere media

Veel ouders beschikken over internet in huis, andere ouders maken gebruik van internet in het buurthuis, de bibliotheek en bij familie. Wanneer er informatie op internet beschikbaar is die hen kan helpen om meer betrokken te zijn bij de ontwikkeling van hun kind en de school zullen zij het internet opzoeken. Belangrijk is dat wordt duidelijk gemaakt dat de informatie beschikbaar is en waar. Dit kan via de weekkrant en via prikborden in buurthuizen, moskeeën en op school. In de stadsdeelkrant staat een rubriek onderwijs, waar veel ouders naar kijken. Het is een belangrijk medium voor hen, omdat het wekelijks aan huis wordt bezorgd.

Fysieke bijeenkomsten

Een ander belangrijk medium is mondelinge overdracht. Mensen zijn gericht op de buurt. Fysieke bijeenkomsten zijn voor deze groep laagdrempelig en effectief. Daarbij kunnen op deze manier analfabetische ouders betrokken worden. OCO kan hier, in samenwerking met partijen als STOC, een belangrijke rol in spelen de komende jaren.

Loting

Bij schoolkeuze in het voortgezet onderwijs wordt de loting als groot probleem ervaren. Ouders hebben het gevoel geen echte keuze te kunnen maken. Daarnaast is er soms onzekerheid over de procedure van de loting. Juist voor deze groep ouders is het belangrijk dat dit soort processen transparant verlopen.

Problemen met school

Voor ouders die problemen ervaren met de school is het op dit moment moeilijk om bijstand te vinden. Zij ervaren de scholen als zeer machtig en zijn bang voor de gevolgen voor hun kind als ze teveel lastige vragen stellen. Verbinding tussen deze ouders zou heel veel helpen. Zowel voor de kinderen als de ouders is het belangrijk te weten dat zij niet de enige zijn. Daarbij kunnen ze elkaar advies geven en kunnen ze samen optreden. Heel concreet zou het gaan om een online platform gecombineerd met regelmatige bijeenkomsten in de buurt.

Een van de belangrijkste onderwijsdata-bezitters van Nederland, De Inspectie van het Onderwijs, is van mening dat onderwijsgegevens van iedereen zijn. Een respondent van de Inspectie betoogde in 2010 dat “organisaties die transparantie echt belangrijk vinden, alles openbaar moeten maken en dus niet zelf moeten willen bepalen welke informatie ze wel en niet openbaar maken.” Hij doelde daarmee op de protectionistische houding rondom Vensters voor Verantwoording. “Volgens de Inspectie is deze gedachte gebaseerd op verouderde ideeën.” *

Waar is die open data dan?

Hoopvolle uitspraken vanuit een organisatie die nagenoeg geen data vrijgeeft. Het belangrijkste gegeven dat de Inspectie naar buiten brengt is het toezichtarrangement (basis, zwak of zeer zwak) dat aangeeft welke mate van toezicht wordt gehouden op een onderwijsinstelling op basis van de resultaten. Deze waarde is gebaseerd op een hele lijst aan indicatoren en bijbehorende vragen. De scores van scholen op deze vragen (1 = slecht, 2 = onvoldoende, 3 = voldoende, 4 = goed, 5 = niet te beoordelen) zijn zeer beperkt beschikbaar. In de inspectierapporten, die als pdf te downloaden zijn, wordt slechts een deel van de achterliggende vragen en bijbehorende scores gepubliceerd en dit gebeurt ook nog eens in wisselende samenstelling. Ruwe data bestanden zijn niet beschikbaar via de site.

Een handje helpen

Om die reden gaan wij ons inzetten om de data van de Onderwijsinspectie op korte termijn beschikbaar te krijgen. Het Netwerk Democratie steunt ons hierbij. Door middel van scraping zullen wij een actueel databestand aanleggen waarin vooral de toezichtsarrangementen belangrijk zijn. Met dit bestand kunnen we applicaties maken die laten zien dat transparantie voor ouders, leerlingen en scholen grote voordelen op kan leveren.

* citaten zijn afkomstig uit het rapport ‘Eigendom van Informatie in de Onderwijsketen’ uit 2010. Een rapport geschreven door Dennis de Kool in opdracht van Center for Public Innovation.

Van de gemeente Amsterdam en de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling (DMO) hebben wij de opdracht gekregen om ouderbetrokkenheid in Amsterdam te vergroten. Dit is hot topic sinds minister Bijsterveldt eind vorige jaar een oproep deed tot meer ouderbetrokkenheid. Maar wat is het eigenlijk en wat is het doel? Afhankelijk van de partij die je spreekt verschillen de antwoorden.

Partnerschap school en ouders om alle kinderen gelijke kansen te bieden

Gelukkig hebben wij een specifiekere missie meegekregen: het vergroten van partnerschap tussen scholen en ouders, en dan met name migrantenouders. De raad redeneert dat deze ouders minder betrokken zijn bij de school van hun kinderen omdat informatie hen slechter bereikt. Zo zijn ze doorgaans niet voldoende op de hoogte van keuzemogelijkheden en de ontwikkeling van hun schoolgaande kinderen. Het gevaar bestaat dat deze kinderen hierdoor kansen missen, terwijl zij die goed kunnen gebruiken.

Kans en aanpak

Met deze opdracht krijgen we de kans om te laten zien hoe open onderwijs data ingezet kan worden om maatschappelijke vraagstukken aan te pakken.

Ons uitgangspunt is servicedesign. We willen van ouders en scholen horen welke moeilijkheden zij ervaren en waar ze behoefte aan hebben. Momenteel organiseren we oudersessies met verschillende groepen ouders. Tijdens deze sessies gaan we in gesprek over ervaringen, behoeftes en mogelijkheden. Waar liggen de beperkingen en hoe kunnen we die beperkingen oplossen? Later gaan we met docenten en bestuurders in gesprek. Doel van alle sessies is duidelijk te krijgen welke verschillende thema’s en specifieke vragen er zijn.

Specifieke vragen + goed bruikbare onderwijsdata = mooie ouder apps

Na deze sessies komt het netwerk Open Onderwijs Data in beeld. Hoe kunnen we met de data die voor handen is apps ontwikkelingen om de vragen op te lossen? Zoals besproken in de blog Open onderwijsdata: Gatenkaas is er niet heel veel onderwijs data beschikbaar op landelijk niveau. We zijn dan ook hard bezig om meer data vrij te krijgen. Zo beschikt de stad Amsterdam, door inzet van wethouder Asscher over een mooie dataset. Deze is onlangs uitgegeven in de vorm van een kwaliteitswijzer. Het zou mooi zijn als we deze informatie kunnen gebruiken voor de app wedstrijd. Ook zou het mooi zijn als we zouden kunnen beschikken over data van de Inspectie van Onderwijs. Op verschillende manieren werken we aan het creëren van een zo groot mogelijke dataset voor de hackathon in mei.

Apps voor Ouders wedstrijd

Tijdens de hackathon in mei presenteren we de vragen en beschikbare data aan het netwerk. Voor de vier beste apps die vanaf dat moment worden ontwikkeld is een geldprijs van 2000 euro beschikbaar. De exacte datum van de hackathon en de Pitch en Price bijeenkomst worden later gecommuniceerd.

Aankomende zondag wordt er een oudersessie georganiseerd in Amsterdam West in samenwerking met de Stichting Turks Onderwijs Centrum (Iedereen is welkom van 13.30 tot 15.30 op de Marius Bauerstraat 30).

We zijn een tijdje onderweg met Open Onderwijs Data. Inmiddels beginnen we een beeld te krijgen van wie wat heeft aan data, waar de data vandaan komt en waar het wordt vrijgegeven. Conclusie: het is een gatenkaas.

Goede tekens en goede zin

Op allerlei plekken, bij het ministerie van OCW, bij Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), bij de Inspectie van Onderwijs en bij Kennisnet zitten mensen die het belang van open onderwijsdata inzien en zich daarvoor inzetten. Deze mensen zorgen dat de onderwijssector niet om open data heen kan. Om het rendement van de data te vergroten geeft DUO een deel vrij via data.duo.nl.

Verder zorgen verschillende ontwikkelingen ervoor dat data beter georganiseerd wordt. Zo is basisregister onderwijs nummer (BRON) ingevoerd en wordt via Vensters voor Verantwoording alle beschikbare informatie over scholen in het voortgezet onderwijs centraal verzameld. Binnenkort gebeurt dit ook voor scholen in het primair onderwijs. Deze ontwikkelingen zijn belangrijk voor het management van onderwijsinstellingen en voor de administratieve keten, maar ook onderwijs inhoudelijk zijn positieve ontwikkelingen gaande. Zo wordt met het project EduStandaard de metadata rondom onderwijsinhoud georganiseerd.

Puntje bij paaltje

Ondanks de positieve ontwikkelingen is er heel weinig onderwijs data open voor hergebruik. Welke data DUO precies verzameld is voor ons, maar ook voor andere partijen in de sector, onduidelijk. Het is in ieder geval een stuk meer dan via data.duo.nl wordt vrijgegeven en het is volgens sommige bronnen ook meer dan nodig.

De informatie die met Vensters voor Verantwoording wordt verzameld is bewerkt en gevisualiseerd en is niet als ruwe data beschikbaar. De site is opgezet voor scholen en besturen en zij bepalen welke en op welke manier gegevens naar buiten worden gebracht.

De Inspectie van onderwijs geeft zeer beperkt inzicht in haar data. Het toezichtarrangement (basis, zwak of zeer zwak) van scholen is op te zoeken op de website en per school kunnen rapporten worden gedownload als pdf. Hierin wordt aangegeven in tekst hoe de inspectie tot het toezichtarrangement is gekomen. Van open data is dus geen sprake.

Conclusie: gatenkaas

Er wordt enorm veel data verzameld (zelfs meer dan nodig?). Hier en daar wordt de data openbaar gemaakt, maar niet structureel en zelden in goed bruikbare vorm (alleen data.duo.nl biedt bestanden aan in xls en csv format). Er is een hoop terrein te winnen.

Het is nu belangrijk om in gesprek te gaan over welke data er wordt verzameld en of die wel of niet vrijgemaakt moet worden. Ondertussen laten we met verschillende projecten zien waarom open onderwijs data belangrijk is.

De Open Onderwijs Data beweging is in gang gezet. Tijdens Code Camping Amsterdam op 26 november 2011 werd de eerste Open Onderwijs Data workshop georganiseerd. Het doel: starten van een netwerk, een platform, een beweging op weg naar meer open onderwijs data en daarmee transparanter en slimmer onderwijs in Nederland. Om dit doel te bereiken wilde we mensen uit de open data community combineren met mensen uit de onderwijssector. En ze waren er: ontwikkelaars/hackers, docenten, gemeenteambtenaren, rijksambtenaren, ouders, onderwijsondernemers, adviseurs, studenten…

Na bespreken van het idee achter Open Onderwijs Data, een korte introductie van Hack de Overheid en de presentatie van buitenlandse voorbeelden, School of One and Khanacademy, kreeg Jan Douwe Kooistra het woord. Jan Douwe heeft samen met Mateo Mol de website 10.000scholen.nl gemaakt. Een site waarop basis- en middelbare scholen direct te vergelijken zijn, op basis van open onderwijs data van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en de Inspectie van Onderwijs. Het is een beta versie, maar de site draait en er kan nog veel meer.

De mogelijkheden van open onderwijs data zijn eindeloos, zoals de voorbeelden laten zien. Tijdens de workshop zijn de wildste dromen over toepassingen van open onderwijs data gedeeld. Dit zorgde voor zin om aan de slag te gaan, maar we beginnen bij het begin: een netwerk, een platform, een beweging. De diverse mensen die bij de workshop aanwezig waren zijn het begin van dat netwerk. Met deze kleine groep mensen werd al duidelijk hoe vruchtbaar het platform is dat het netwerk biedt. Samen beweeg je van wilde dromen, naar mooie ideeën en concrete plannen. Die beweging stopt niet meer.

Heel praktisch gaan we de komende tijd groepen uit het netwerk samenbrengen om te werken aan slimme oplossingen voor problemen die spelen. Er wordt nog nagedacht over de beste online toepassing om het netwerk vorm te geven. Alle ideeën over verdere ontwikkeling van de beweging kunnen gemaild worden naar alette[at]hackdeoverheid.nl.

Op zaterdag 26 november a.s. organiseert Hack de Overheid de Code Camping Amsterdam in Toren Overhoeks. Op deze hack dag wordt de eerste Open Onderwijs Data workshop georganiseerd.

Open Onderwijs Data is een initiatief van Hack de Overheid dat als doel heeft om zoveel mogelijk onderwijs data open te stellen en gebruik van deze data voor diverse toepassingen te stimuleren. Om dit voor elkaar te krijgen moeten open data deskundigen, developers, designers en de onderwijssector de krachten bundelen. We hebben iedereen nodig docenten, bestuurders, leerlingen, onderzoekers, bestuurders, adviseurs, ambtenaren en ouders. Samen kunnen we bouwen aan een transparantere en slimmere onderwijssector. lees meer…

De workshop vindt plaats van 11.00 tot 12.00 en is als volgt opgebouwd:

• Introductie Open Onderwijs Data – door projectleider Alette Baartmans 
• Korte toelichting overHack de Overheiden open data – door bestuurslid Lex Slaghuis
• Presentatie van enkele inspirerende voorbeelden – o.a. door Jan Douwe Kooistra van10.000scholen.nl
• Discussie over gewenste data en toepassingen – door projectleider Alette Baartmans

Wil je deelnemen aan deze workshop meld je dan aan via Code Camping Amsterdam en geef aan dat je voor de Open Onderwijs Data workshop komt.

Het is tijd om de krachten te bundelen rond open onderwijs data. Door samen te werken kunnen we verder komen. Daarom nodigen we iedereen uit om mee te bouwen aan goed en innovatief onderwijs.

Scholen, ouders, overheden, wetenschappers, innovators, designer, developers, we hebben iedereen nodig! Samen organiseren we events, workshops en schrijven we over interessante projecten in het open onderwijs data veld. Het initiatief is nog jong, dus de site is nog volop in ontwikkeling. Houdt ons in de gaten!

Twitter hashtag: #openonderwijsdata

Open Onderwijs Data is een initiatief van:

Hack de Overheid: Hack de Overheid maakt zich sterk voor meer open data bij overheden in Nederland. Toepassingen op basis van open data maken nieuwe diensten mogelijk en versterken de democratie.